Parçayı İki Paragrafa Ayırma

 Her paragrafın ayrı bir yapısı, okura ulaştırmak istediği bir mesajı, konusu vardır. Parça içinde her düşünce ayrı bir paragrafta yer almalıdır..

(1) Size belki garip görünebilir ama ben anı kitaplarını, o kitaplarda sözü edilen kişilerden soyutlayarak okudum. (2) Nedeni şu: O kişilerin kim olduğı önemli değildir. (3) Şöyle kahraman, böyle akıllı ya da muhteşem bir ahlaksız olsalar da belli bir zaman sonra akıllardan yavaş yavaş gideceklerdir. (4) Asıl önemli olan, anı yazarın o kişilerin adının karıştığı olaylara, o tarih kesitine nasıl yaklaştığıdır. (5) Anı kitapları genelde toplumun pek ufak bir kesimini konu edinir ama toplumun gelişiminde, büyümesinde, ilerlemesinde ya da gerilemesinde payı olan bir kesimini.. (6) Yani siyaset ve devlet adamlarını, iyi ya da kötü anlamda iz bırakmış askerleri, bürokratları,sanatçıları,yazarları,bilim dünyasının sivrilmiş kişilerini falan...

1,2,3 ve 4 cümlelerde yazar anı kitaplarını okurken, neden şahısları göz önüne almadığını söylemekte, 5. cümleden itibaren anıların içeriğinde ne tür insanların işlendiği anlatılmaktadır..

Önemli Not: Parçanın ikiye bölünmesiyle ilgili sorularda:
 - Anlatımın akışını değiştiren,
 - Farklı bir konuya geçen, cümleye dikkat etmek gerekir..

Anlam Bütünlüğünü Bozan Cümle

Paragrafın düşünce birliğine ya da anlatım akışına uygun olmayan cümleye, düşüncenin akışını bozan cümle denir..

Paragraf büyük bir yazının küçük bir bölümü olduğu için kendi içeriğine uygun bütünlüğe sahiptir.Belli bir konuyu ya da düşünceyi işler.Parçayı oluşturan yargılardan herhangi biri, ele alınandan farklı bir konuyu işler ya da düşünceyi dile getirirse o paragrafın anlam ve anlatım akışını bozar.

(1) Hatıralar, üzerinden belli bir zaman geçtikten sonra yazılır. (2) Günlüklerse yaşanırken oluşturulur. (3) Kimi günlükler içe dönük bir nitelik taşır. (4) Hatıralarla günlükler arasındaki en önemli fark budur. (5) Bu bakımdan günlükler hatıralara göre daha inandırıcıdır..

Bu parçadaki 1,2,3,4,5 cümlelerde hatıralarla günlükler arasındaki farklar anlatılmaktadır.Öyleyse bu cümleler bir konu bütünlüğü içinde bir paragraf oluşturur.3. Cümle ise kimi günlüklerin içeriğinden söz etmektedir.Demek ki cümle anlatımının akışını bozmaktadır..

Önemli Not: Her paragraf bir düşüncenin çevresinde oluştuğuna göre anlatım akışını bozan cümleyi bulmak için şöyle bir yol izlenebilir..

 - Konu saptanır, konu dışında kalan cümle bulunur.
 - Ana düşünce bulunur, ona ters düşen yargı belirlenir.
 - Numaralanmış cümleler anlam bağlantıları ya da içerikleri yönünden eleştirilir, dışta kalan numaralanmış cümle tespit edilir..

Paragrafta Yapı

 Her paragrafın ilk sözcügünden son noktasına kadar taşıdığı özelliklerin hepsine paragrafta yapı denir.
Paragrafın gözle görülen ögeleri,onun yapısını oluşturur.
Bir paragraf yapı, bakımından şu ögelerden oluşur: giriş cümlesi,gelişme cümleleri ve sonuç cümlesi.

1. Paragraf Tamamlama:
  Paragrafın eksik bırakılan bölümünün tamamlanması istenen sorular, giriş,gelişme ve sonuç bölümlerine ilişkin bilgilerin yanında anlam,anlatım ve düşüncenin akışını bozan cümleyle ilgilidir.

Paragrafta boş bırakılan herhangi bir yerin tamamlanmasıyla ilgili sorulardır.
Bu tip sorularda unutulmaması gereken; paragrafı tamamlayacak söz,yargı,ifade ya da cümlenin metnin içeriğine, ana düşüncesine, yardımcı düşüncelerinden herhangi birine anlamca ters düşmesi gerektiği koşuludur.

---O zaman sanat reçeteye uymak, eleştiri de eserin reçeteye uygun olup olmadığını göstermek olurdu.Böyle reçete düzenleyenler, edebiyat dünyasında görülmemiş değildir.Fakat bu düzenlemelere göre yazılan şeylerden ne kaldı ??

Parçada geçen '' böyle reçete düzenleyenler '' sözünden boş kısma sanatın kurallarını belirleyen ölçütlerden bahseden bir ifade gelmesi gerektiğini anlıyoruz.Bu ifade, ''Boy boy sanat eserleri çıkarmak için elde birtakım reçeteler bulunsaydı dünyada sanattan ve eleştiriden daha kolay bir şey olmazdı.'' cümlesidir..

a) Giriş Bölümü:
    Paragrafın ilk cümlesidir.Genellikle tek cümledir ve konunun sunulduğu bölümdür.Ana düşünceyi taşıyacak niteliktedir.

Ben klasik biçimde yazılmış öykülere alışmışım.Onun için okuduğum öyküde bir olay, bir başlangıç, bir son olsun isterim.Bugünkü ürünlerin coğunda bunlar yok.Sanırsınız ki yazar hep kendi içini dinliyor.İzlenimlerini anlatıyor.Bir olay olmadığı gibi kişiler de yok bunlarda.Çoğu, düz yazı biçiminde yazılmış şiirlere benziyor..

Bu parçanın ilk cümlesi aynı zamanda konu cümlesidir.''Klasik biçimde yazılmış öyküleri sevmek'' işlenmektedir.Daha sonra gelen cümleler bu konuyu açıklar niteliktedir..

b) Gelişme Bölümü:
    Konunun açıklandığı ve aydınlatıldığı bölümdür.Bu bölümde örnekler verilir, kanıtlar gösterilir, benzerlikler,çelişkiler,karşıtlıklar sergilenir,karşılaştırmalar yapılır.

Ele alınan konu, ana düşünce olgunlaştırılır.''Açıklama yeterlidir.''kanısına varıldığında, bölüm tamamlanmış olur ve sonuç bölümüne geçilir.

Yargılar, birbirine zincirin halkaları gibi bağlanır.Onun için bu bölümdeki bağlayıcı ögelere dikkat etmek gerekir.

c) Sonuç Bölümü:
    Dil ve düşünce yönünden önceki cümleleri bir sonuca ulaştıran karar cümlesidir.Konuyu özetleyen bir niteliktedir.
Tümevarım paragrafında ana düşüncenin yer aldığı cümlelerdir..

Dil, bir anlaşma aracıdır.Bir dilin sözükleri,anlatılmak istenenin zihnimizde canlanmasını sağlar.Kullandığımız sözcüklere anlamlar yükler,bunların bizde uyandırdığı duygu, düşünce,imgelerle birbirimizle iletişim kurarız.Bir sözcüğün zihnimizde canlandırdığı görüntüden başka bir şey değildir.Kısaca söylemek gerekirse ----

Parçada ''Dilin bir anlaşma aracı olması'' işleniyor.Ayrıca sözcüklerin dilin anlaşmayı sağlamada hangi yollarla anlam kazandıkları üzerinde duruluyor.Böyle bir konuyu karara bağlayacak cümlede,sözcüklerin anlam özelliklerini ve düşündürme gücünü vurgulayan bir içerik olmalıdır.Dolayısıyla bu cümle şu şekilde tamamlanabilir.''... her sözcüğün bir anlamı ve düşündürme gücü vardır..''